Giúp Trẻ Nhỏ Xây Dựng Tính Tự Lập
Tác giả:
Một trong những điều chúng tôi thường nghe từ phụ huynh là: “Con tôi lúc nào cũng nhờ người lớn làm giúp.”
Từ việc mang giày, chuẩn bị ba lô, dọn dẹp đồ chơi cho đến xúc ăn, nhiều cha mẹ cảm thấy việc làm giúp con sẽ nhanh chóng và thuận tiện hơn. Đặc biệt vào những buổi sáng bận rộn, việc chờ đợi con tự làm đôi khi dường như là điều không tối ưu.
Tuy nhiên, đối với trẻ nhỏ, học cách tự mình làm mọi việc không chỉ đơn thuần là rèn luyện kỹ năng sinh hoạt.
Quan trọng hơn cả, đó là một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển của trẻ.
Vì Sao Tính Tự Lập Lại Quan Trọng?
Từ khoảng 18 tháng đến 6 tuổi, trẻ có nhu cầu mạnh mẽ được tự mình thử sức và khám phá. Cha mẹ có thể thường xuyên nghe con nói: “Để con tự làm!”
Hoặc thấy con nhất quyết tự rót nước cho mình, dù đôi khi nước có thể bị đổ ra ngoài.
Đây không phải là sự bướng bỉnh.
Đây chính là cách trẻ đang phát triển khả năng giải quyết vấn đề, phối hợp vận động cũng như từng bước xây dựng sự tự tin.
Mỗi nhiệm vụ nhỏ mà trẻ tự hoàn thành đều gửi gắm đến trẻ một thông điệp quan trọng rằng: “Mình có thể làm được.”
Tại trường mầm non, chúng tôi chứng kiến điều này mỗi ngày.
Khi được trao thời gian và cơ hội để thử, trẻ thường khiến người lớn bất ngờ. Ví dụ, một em bé còn gặp khó khăn khi mang giày vào đầu năm học có thể tự tin hoàn thành toàn bộ quy trình chỉ sau vài tháng.
Điều tạo nên sự khác biệt chính là sự luyện tập, tính kiên nhẫn và không gian để trẻ tự tìm ra cách thực hiện.
Những Thay Đổi Nhỏ Có Thể Tạo Nên Khác Biệt Lớn
Tại nhà, cha mẹ có thể hỗ trợ trẻ phát triển tính tự lập thông qua những thay đổi đơn giản trong các hoạt động thường nhật.
1. Chậm Lại Một Chút
Tính tự lập cần thời gian để nuôi dưỡng và phát triển.
Nếu chúng ta luôn nhanh chóng làm thay trẻ vì muốn mọi việc diễn ra thuận tiện hơn và nhanh chóng hơn thì trẻ sẽ mất đi cơ hội tự thực hành.
Cha mẹ hãy thử dành thêm vài phút chờ đợi trẻ tự thực hiện những hoạt động quen thuộc như mang giày hoặc rửa tay. Việc này không cần diễn ra mọi lúc, nhưng nếu không có những cơ hội được tự thực hành như vậy, trẻ không thể biết các xây dựng sự tự tin.
Đôi khi, sự hỗ trợ tốt nhất của người lớn dành cho các em đơn giản là chờ đợi.
2. Chia Nhỏ Nhiệm Vụ
Những nhiệm vụ lớn có thể khiến trẻ cảm thấy quá sức.
Thay vì chỉ nói: “Con chuẩn bị đi.”
Hãy kiên nhẫn hướng dẫn trẻ từng bước cụ thể và rõ ràng:
- Mang vớ trước
- Sau đó mang giày
- Cuối cùng là cầm ba lô của con
Khi nhiệm vụ được chia thành những bước nhỏ, trẻ dễ cảm nhận được thành công hơn và hào hứng để thử sức với các nhiệm vụ tiếp theo.
3. Tạo Môi Trường Phù Hợp Với Trẻ
Trẻ sẽ tự lập hơn rất nhiều khi mọi thứ nằm trong tầm với của mình.
Tại nhà, cha mẹ có thể thử:
- Treo móc thấp để trẻ tự cất và lấy ba lô hoặc áo khoác
- Đặt một chiếc ghế nhỏ trong phòng tắm
- Chuẩn bị ngăn kéo quần áo để trẻ có thể tự lựa chọn
Những điều chỉnh đơn giản này khuyến khích trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động hằng ngày thay vì luôn phụ thuộc vào sự trợ giúp của người lớn.
4. Khen Ngợi Nỗ Lực, Không Phải Sự Hoàn Hảo
Khi đang học một kỹ năng mới, trẻ khó có thể thực hiện mọi việc một cách hoàn hảo và chính xác.
- Giày có thể được mang nhầm chân.
- Nước có thể bị đổ.
Thay vì vội vàng sửa lỗi, hãy ghi nhận nỗ lực của trẻ trước.
Cha mẹ có thể nói: “Con đã rất cố gắng để tự mang giày đấy.”
Những lời động viên như vậy giúp trẻ có thêm động lực để tiếp tục thử sức.
Tính Tự Lập Được Xây Dựng Từng Chút Một
Tính tự lập không hình thành chỉ sau một đêm.
Đức tình này được nuôi dưỡng từ những khoảnh khắc nhỏ nhặt nhất diễn ra hằng ngày: tự kéo khóa áo, tự mang hộp cơm hay tự dọn dẹp sau khi chơi.
Khi trẻ được tin tưởng và trao cơ hội đảm nhận những trách nhiệm phù hợp với lứa tuổi và khả năng, các em không chỉ phát triển kỹ năng thực hành mà còn xây dựng sự tự tin, lòng kiên trì và niềm tự hào về những gì mình có thể làm được.
Và có lẽ, phần thưởng ý nghĩa nhất đối với cha mẹ chính là khoảnh khắc nhìn thấy gương mặt rạng rỡ của con khi con nói: “Ba mẹ nhìn này! Con tự làm được rồi!”
Lợi Ích Lâu Dài Của Tính Tự Lập
Khi trẻ được khuyến khích tự thực hiện những công việc phù hợp với khả năng của mình, trẻ sẽ dần phát triển:
- Sự tự tin vào năng lực bản thân
- Khả năng giải quyết vấn đề
- Tính kiên trì trước thử thách
- Tinh thần trách nhiệm
- Niềm tự hào về những thành quả của mình
Đây đều là những nền tảng quan trọng giúp trẻ sẵn sàng cho việc học tập và cuộc sống trong tương lai.
Tại E-Maison International Pre-School, chúng tôi tin rằng mỗi khi để trẻ tự làm một điều gì đó đều là một cơ hội quý giá của trẻ:
- Để khám phá
- Để học hỏi
- Để phát triển
Và cuối cùng, là để giúp trẻ trở thành những cá thể tự tin, độc lập và tin tưởng vào chính khả năng của mình.
